Tignanello is een van de wijnen die de Italiaanse wijnwereld voorgoed hebben veranderd. Maar de jaargangen verschillen sterk. Sommige jaren leveren een wijn die zich na 30 jaar nog steeds ontwikkelt, terwijl andere jong het lekkerst zijn.
In dit artikel hebben we verzameld wat de belangrijkste wijncritici door de decennia heen over Tignanello hebben geschreven. We hebben hun scores naast het weer in Toscane gelegd en gekeken hoe de flessen nu drinken. Het doel is eenvoudig: je een eerlijk antwoord geven op de vraag welke jaargangen het best zijn en wanneer je ze opentrekt.
Tignanello in het kort
Tignanello is een wijn van één wijngaard van Marchesi Antinori, in het hart van de Chianti Classico. Hij werd voor het eerst gemaakt in 1970, als Chianti Classico Riserva van de wijngaard Tignanello. Vanaf 1971 liet hij de Chianti-regels los en werd hij onder zijn eigen naam verkocht als Toscaanse tafelwijn. Het was een van de eerste voorbeelden van wat we nu een Super Tuscan noemen.
Volgens Antinori zelf was het de eerste Sangiovese die rijpte op kleine Franse barriques. Vanaf 1975 verdwenen de witte druiven uit de blend, en sinds 1982 bestaat het recept uit ongeveer 80–85 % Sangiovese, 10–15 % Cabernet Sauvignon en ca. 5 % Cabernet Franc. De precieze verdeling verschilt een beetje per jaar.
| Feiten | Tignanello |
|---|---|
| Producent | Marchesi Antinori |
| Wijngaard | Eén aaneengesloten perceel van ca. 77 ha |
| Hoogte | 350–400 m boven zeeniveau, op het zuidwesten |
| Bodem | Kalkrijke, stenige grond met alberese en mergel |
| Druiven | 80–85 % Sangiovese, 10–15 % Cabernet Sauvignon, ca. 5 % Cabernet Franc |
| Eerste jaargang | 1970 (als Chianti Classico Riserva), 1971 als Tignanello |
| Niet gemaakt | 1972, 1973, 1974, 1976, 1984, 1992 en 2002 |
Die laatste regel is het onthouden waard. Antinori bottelt Tignanello alleen in jaren die het huis zelf goed genoeg vindt. In zwakke jaren gaan de druiven naar andere wijnen. Dat alleen al zegt dat er geen „slechte” Tignanello-jaargang bestaat in de klassieke zin. Het verschil zit tussen goede, grote en echt uitzonderlijke jaren.
Bron: Marchesi Antinori, de eigen beschrijving van Tignanello door de producent.
Zo hebben we de jaargangen onderzocht
We hebben elke jaargang beoordeeld op drie punten: de scores van critici, het weer in het groeijaar en hoe de wijn zich op fles heeft ontwikkeld.
- Scores van critici. We hebben scores verzameld van Wine Advocate (Robert Parker), Vinous (Antonio Galloni), James Suckling, Wine Spectator, Wine Enthusiast, Falstaff en Gambero Rosso. We hebben alleen scores opgenomen die we gedocumenteerd konden vinden.
- Het groeijaar. Antinori beschrijft zelf het weer van elke jaargang. Dat verklaart veel over waarom een jaargang krachtig, elegant of kortlevend is.
- Rijpe flessen. Critici geven hun scores meestal als de wijn nog jong is. Daarom hebben we ook gekeken naar verticale proeverijen, waar oude en nieuwe jaargangen vele jaren later naast elkaar zijn geproefd.
Twee kanttekeningen zijn belangrijk. Ten eerste zet Antinori op de eigen website begrijpelijk genoeg de hoogste scores in de schijnwerpers. Ten tweede zijn de scores voor de oudste jaargangen schaars en op verschillende momenten gegeven. Daarom leunen we vooral op jaargangen waarbij meerdere onafhankelijke bronnen dezelfde kant op wijzen.
Alle jaargangen en hun scores
De tabel bundelt de scores die we per jaargang gedocumenteerd hebben gevonden. Een leeg vak betekent dat we geen gedocumenteerde score van die criticus konden vinden. Het betekent niet dat de wijn slecht is.
| Jaargang | Wine Advocate | Vinous | James Suckling | Wine Spectator | Overige bronnen | Ons oordeel |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2022 | 97 | – | 96 | – | – | Uitstekend |
| 2021 | 98 | 98 | – | 97 | Falstaff 97, Gambero Rosso 96 | Legendarisch |
| 2020 | – | 96 | 97 | – | Gambero Rosso 93 | Zeer goed |
| 2019 | 96 | 95 | 95 | 96 | – | Uitstekend |
| 2018 | 98 | 97 | 96 | – | Wine Enthusiast 97 | Uitstekend |
| 2017 | 96 | 95 | 96 | – | Wine Enthusiast 97 | Zeer goed |
| 2016 | 97 | 98 | 97 | 97 | Wine Enthusiast 99 | Legendarisch |
| 2015 | 96 | 98 | 98 | 97 | – | Uitstekend |
| 2014 | – | 96 | – | – | – | Goed |
| 2013 | 96 | – | 97 | – | Gambero Rosso 91 | Zeer goed |
| 2012 | – | – | 96 | – | – | Zeer goed |
| 2010 | 94 | 96 | 96 | – | – | Legendarisch |
| 2006 | 92 | – | – | 93 | Wine Enthusiast 94, Decanter 96 (geproefd 2018) | Uitstekend |
| 2005 | – | 95 | – | – | – | Zeer goed |
| 2004 | – | 94 | – | – | Gambero Rosso 95 (geproefd 2024) | Uitstekend |
| 2001 | – | 92 | – | – | Australian Wine and Drinks Review 96 (geproefd 2016) | Uitstekend |
| 1999 | – | 94 | – | – | World of Fine Wine 92 | Uitstekend |
| 1997 | 93 | 91 | – | 95 | World of Fine Wine 98, Gambero Rosso 91 | Zeer goed |
| 1985 | – | – | – | – | Decanter World Wine Awards 94 | Uitstekend |
| 1983 | – | – | – | – | Gambero Rosso 96 (geproefd 2024) | Legendarisch |
| 1978 | – | – | – | – | Gambero Rosso 90 (geproefd 2024) | Goed |
Zo lees je de tabel: De meeste moderne jaargangen scoren tussen 94 en 98 punten. Het verschil tussen een goede en een legendarische jaargang is dus vaak maar 1–3 punten. Juist daar telt de eensgezindheid van de critici het zwaarst. Voor 2016 geven alle vijf critici 97 punten of meer, en voor 2021 geven Wine Advocate, Vinous en Wine Spectator 97–98 punten.
Bronnen voor de tabel: Marchesi Antinori (gepubliceerde scores per jaargang), Wine Spectator Top 100 (2022 en 2024), Vinous (Antonio Galloni, „Antinori: Tignanello and Solaia Revisited”, november 2008), Gambero Rosso (Lorenzo Ruggeri, verticale proeverij, november 2024), Rare Wine Invest (overzicht van scores 2015–2019, 2022), Australian Wine and Drinks Review (Andrew Graham, verticale proeverij 1997–2013, juli 2016) en scores zoals weergegeven door de wijnhandels Bordeaux Index en World of Fine Wine. De scores van Wine Advocate en Wine Spectator voor 2006 en 2010 zijn overgenomen van wijnhandels en niet rechtstreeks bij de critici bevestigd.
De beste jaargangen op een rij
Vijf jaargangen springen eruit als je scores, weer en rijpheid samen bekijkt: 2021, 2016, 2010, 2015 en 1983. Dit maakt elk van hen bijzonder.
2021 – de moderne topscoorder
2021 is de hoogst beoordeelde Tignanello van de laatste jaren, met 98 punten van zowel Wine Advocate als Vinous. Wine Spectator gaf 97 punten en zette hem in 2024 op nummer 3 van de Top 100. Criticus Bruce Sanderson beschrijft „zuivere kers, aardbei, grafiet en tabak” en „slanke, verfijnde tannines”.
Het groeiseizoen was lang en traag. Een koele april remde de groei af, de zomer was warm en droog, en late regenbuien in augustus hielpen de druiven verder. Antinori noemt het zelf „een van de beste jaargangen ooit”. Lorenzo Ruggeri van Gambero Rosso schreef in 2024 dat moeilijk te zeggen valt of dit de beste Tignanello ooit is. Maar hij verwacht dat er nog decennia over gepraat zal worden.
2016 – de meest eensgezinde
Geen enkele jaargang kan op zo veel eensgezindheid rekenen als 2016. Wine Enthusiast gaf 99 punten, Vinous 98, en zowel Wine Advocate als Wine Spectator gaven 97. De zomer was warm en droog zonder heftige hittegolven, en de oogst verliep normaal.
De Nederlandse wijnhandel Fine Wine Library noemt 2016 „een van de twee of drie grootste” Tignanello-jaargangen en schrijft: „Als je hem nog kunt vinden, koop hem dan.” Bij een Amerikaanse verticale proeverij in 2024 van de jaargangen 1990–2020 hoorde 2016 bij de drie favorieten, met zoet rood fruit en een zuurgraad die de wijn nog vele jaren kan dragen.
2010 – de klassieker die nog wacht
2010 was een bijna perfect groeijaar in Toscane. James Suckling gaf 96 punten en noemde hem „een van de beste Tignanello's die ooit zijn gemaakt”. Ook Vinous gaf 96 punten.
2010 is gebouwd om lang te liggen. Bij een Australische verticale proeverij in 2016 beschreef Andrew Graham de wijn als erg strak, met krachtige tannines en „op dit moment behoorlijk lastig te drinken”. Fine Wine Library raadde in 2025 aan om nog minstens tien jaar te wachten. Dat maakt 2010 vandaag een van de interessantste jaargangen om te bezitten.
2015 – de charmeur
2015 kreeg 98 punten van zowel James Suckling als Vinous en 97 van Wine Spectator. Het was een warme en gulle jaargang met koele nachten en een droge oogst. Het resultaat is een wijn die al vroeg toegankelijk was, maar nog jaren voor zich heeft. Fine Wine Library noemt hem „verleidelijk, met een brede aantrekkingskracht”.
1983 – de oude meester
Zoek je een rijpe Tignanello, dan is 1983 de jaargang die het vaakst wordt genoemd. Bij de verticale proeverij van Gambero Rosso in 2024 kreeg 1983 96 punten, net zo hoog als 2021. Lorenzo Ruggeri schreef: „De balans is hier meesterlijk.” Hij beschreef de wijn als romig en vol, met levendige zuren en een lange, diepe afdronk – meer dan 40 jaar na de oogst.
Wanneer drink je welke jaargang?
Een grote jaargang is niet per se klaar om te drinken. De tabel laat zien waar de belangrijkste jaargangen nu staan, op basis van de drinkvensters van critici en recente proeverijen.
| Jaargang | Status in 2026 | Onderbouwing |
|---|---|---|
| 2022 | Bewaren | Jonge jaargang met 97 punten van Wine Advocate; warme zomer gevolgd door regen in augustus |
| 2021 | Bewaren – pas klaar vanaf 2027 | Wine Spectator: op zijn best van 2027 tot 2045 |
| 2020 | Nu te drinken | Fine Wine Library: gul en charmant, voor ca. tien jaar rijping |
| 2019 | Nu te drinken, maar ontwikkelt zich nog | Wine Spectator: op zijn best van 2025 tot 2042 |
| 2018 | Nu te drinken, maar ontwikkelt zich nog | Fine Wine Library: elegant, nu toegankelijk, met structuur om zich te ontwikkelen |
| 2017 | Binnen een paar jaar drinken | Fine Wine Library: warm, droog jaar, beter jong gedronken |
| 2016 | Nu te drinken, maar ontwikkelt zich nog decennia | Fine Wine Library en verticale proeverij 2024 |
| 2015 | Nu drinken of tot ca. tien jaar bewaren | Fine Wine Library (2025) |
| 2014 | Nu drinken | Regenachtig jaar; licht en niet gebouwd om lang te liggen |
| 2013 | Nu te drinken en te bewaren | Fine Wine Library: klassiek en precies, ontwikkelt zich goed |
| 2012 | Nu drinken | Fine Wine Library: nu toegankelijk |
| 2010 | Bewaren – gerust nog tien jaar | Fine Wine Library (2025) en Australian Wine and Drinks Review (2016) |
| 2006 | Nu drinken | Wine Advocate gaf in 2009 het venster 2014–2024; Fine Wine Library noemt bewaarde flessen „nu de moeite waard” |
| 2005 | Nu drinken | Fine Wine Library: op of vlak bij het hoogtepunt |
| 2004 | Nu drinken | Fine Wine Library: volledig rijp; Gambero Rosso 95 punten in 2024 |
| 2001 | Nu drinken | Australian Wine and Drinks Review: „in het perfecte venster” al in 2016 |
| 1999 en ouder | Nu drinken, als de fles goed bewaard is | Hangt helemaal af van de bewaring |
Voor de oudste jaargangen geldt een simpele regel: de geschiedenis van de fles telt zwaarder dan de jaargang. Een goed bewaarde 1985 kan veel beter zijn dan een slecht bewaarde 1999. Let dus altijd op het vulniveau, de kurk en het etiket voordat je koopt.
Ondergewaardeerde jaargangen – en jaargangen om voorzichtig mee te zijn
De bekendste jaargangen zijn ook de duurste. Maar ook een aantal minder bekende jaargangen krijgt lovende woorden van critici en op verticale proeverijen.
Ondergewaardeerde jaargangen
| Jaargang | Waarom hij het zoeken waard is | Bron |
|---|---|---|
| 2008 | Een koeler jaar dat een ingetogen en elegante wijn opleverde. Hoorde bij de favorieten op een verticale proeverij in 2024. | Fine Wine Library; Mise en abyme (2024) |
| 2006 | Omschreven als „uitzonderlijk en ondergewaardeerd”. Decanter gaf 96 punten toen de wijn in 2018 opnieuw werd geproefd. | Fine Wine Library; Decanter |
| 2004 | Antonio Galloni noemde hem „een moderne klassieker”. Een aprilvorst stelde de oogst 20 dagen uit, en 20 jaar later kreeg de wijn 95 punten van Gambero Rosso. | Vinous (2008); Gambero Rosso (2024) |
| 1999 | Galloni vond hem completer dan de duurdere Solaia van Antinori uit hetzelfde jaar en gaf 94 punten. | Vinous (2008) |
| 1998 | Was de algemene favoriet op een verticale proeverij van de jaargangen 1990–2020 in 2024, met prachtige tonen van fruit en kruiden. | Mise en abyme (2024) |
| 2013 | James Suckling gaf 97 punten. Andere critici waren terughoudender, maar Fine Wine Library noemt hem klassieke en precieze Sangiovese. | Antinori; Fine Wine Library |
Jaargangen om voorzichtig mee te zijn
Geen van deze jaargangen is slecht. Maar ze zijn minder geschikt om lang te bewaren of om veel geld voor te betalen.
| Jaargang | Waarom je voorzichtig moet zijn | Bron |
|---|---|---|
| 2003 | Extreme hitte in heel Europa. Rijp en krachtig, maar gemaakt om gedronken te worden. Door Gambero Rosso genoemd bij de zwakste jaargangen. | Fine Wine Library; Gambero Rosso (2024) |
| 2017 | Warm, droog jaar met voorjaarsvorst in april. Goed, maar minder complex dan normaal. | Fine Wine Library; Gambero Rosso (2024) |
| 2014 | Regenachtig en lastig jaar. Licht en delicaat, maar niet gebouwd om te liggen. | Fine Wine Library |
| 2012 | Geconcentreerd, maar genoemd bij de zwakkere jaargangen in de verticale proeverij van Gambero Rosso. | Gambero Rosso (2024) |
| 2009 en 2007 | Warme jaren met wijnen die vroeg toegankelijk waren. Het venster om ze te bewaren gaat dicht. | Fine Wine Library |
| 1990 | Staat bekend als een grote jaargang, maar bij een proeverij in 2024 werd de fles beoordeeld als ver gevorderd en misschien over zijn hoogtepunt. | Mise en abyme (2024) |
Een goed voorbeeld van hoe sterk de oordelen kunnen verschillen, is 1997. James Suckling gaf hem in 2000 95 punten in Wine Spectator, en World of Fine Wine gaf zelfs 98. Maar toen Gambero Rosso hem in 2024 proefde, kreeg hij maar 91 punten en vond men de eikentannines te zwaar voor het lichaam van de wijn.
Tignanello bij Bottles With History
Bij Bottles With History verkopen we oudere en zeldzame flessen uit de hele wereld. We hebben op dit moment geen Tignanello op voorraad, maar je vindt andere gerijpte wijnen uit de regio in ons aanbod Toscaanse wijn en Italiaanse rode wijn. Wil je meer weten over een andere grote Super Tuscan, lees dan ons artikel over Sassicaia. Ben je nieuw met oudere wijnen? Onze gids over vintage wijn geeft je een goed overzicht.
Zo kies je de juiste jaargang
- Om nu te drinken: Kies een rijpe jaargang zoals 2004, 2006 of 2008. Die hebben de tijd gehad om hun tannines af te ronden en laten de kruidige, leerachtige tonen zien waar oude Sangiovese om bekendstaat.
- Voor de kelder: Kies 2010, 2016 of 2021. Die hebben de structuur om zich nog vele jaren te ontwikkelen.
- Als cadeau met een verhaal: Een jaargang uit het geboortejaar van de ontvanger of een jubileumjaar. Let op: er bestaat geen Tignanello uit 1972, 1973, 1974, 1976, 1984, 1992 en 2002.
Waar je op let bij oudere flessen
- Het vulniveau. Hoe hoger de wijn in de hals staat, hoe beter. Een laag niveau kan erop wijzen dat de fles te warm is bewaard.
- De kurk. De kurk mag niet omhoog zijn gedrukt en geen sporen van lekken vertonen.
- De bewaring. Vraag altijd waar de fles heeft gelegen. Koel, donker en stabiel is het best.
- Openen. Oude flessen open je het best met een Ah-So-kurkentrekker, omdat de kurk bros kan zijn. Decanteer voorzichtig om het depot achter te laten.
Bronnen
- Marchesi Antinori: de beschrijving van Tignanello door de producent, plus weersbeschrijvingen en gepubliceerde scores voor de jaargangen 2006–2022.
- Wine Spectator: Top 100 2022 (Tignanello 2019, nr. 5) en Top 100 2024 (Tignanello 2021, nr. 3), beoordeeld door Bruce Sanderson.
- Wine Spectator: Bruce Sanderson, „Tignanello Retrospective Tasting: Antinori's Timeless Super Tuscan”, mei 2020.
- Vinous: Antonio Galloni, „Antinori: Tignanello and Solaia Revisited”, november 2008.
- Gambero Rosso: Lorenzo Ruggeri, „After 50 years, Tignanello still captures the spirit of the times”, november 2024.
- Fine Wine Library: „Tignanello Vintages 2000–2021: The Complete Expert Guide”, januari 2025.
- Rare Wine Invest: „2018 Tignanello: Top Vintage, Value-For-Money And Validated Potential”, 2022.
- Australian Wine and Drinks Review: Andrew Graham, „Antinori Tignanello 1997–2013 – a selected vertical”, juli 2016.
- Mise en abyme (wijnblog): „Tasting Tignanello 1990–2020 (Selected vintages)”, mei 2024.
- World of Fine Wine: Bruce Schoenfeld, proefnotities voor 1997 en 1999.
- Bordeaux Index: weergegeven score voor 1985 (Decanter World Wine Awards).
- Wijnhandels (o.a. Hedonism en Wine.com): weergegeven scores van Wine Advocate en Wine Spectator voor 2006 en 2010.
